$7 MILIONA E MAHU’INGA FAKAPA’ANGA E ‘IKAI MALAVA FAKAHOKO NGAUE E PULE’ANGA?

Lī ki tahi e fuʻu paʻanga ‘e $7 miliona ʻa e fonuá, pea ʻoku ngalingali ʻe toe a’u pē ki he $14 miliona, kapau heʻikai ke lava ʻe he Puleʻanga lolotongá ʻo solova e palopalema fakakelekele ʻoku lolotonga hoko ki he konga kelekele ʻi he Fangaʻuta Lagoon Bridge ʻi he tafaʻaki ki ʻUmukisiá, talu mei hono fakam’oni e aleapau ngāue ʻa e Puleʻanga Tongá mo e kautaha McConnell Dowell Construction Ltd mo e Potungāue ki he Ngaahi Ngāue Lalahi ʻa e Puleʻanga Tongá.

Sepitema 2025 – Puleʻanga ʻo Dr. ʻAisake Eke – Fakamoʻoni ʻa e Potungāue ki he Ngaahi Ngāue Lalahi ʻa e Puleʻanga Tongá pea mo e kautaha McConnell Dowell Construction Ltd ki he aleapau ngāue ki hono langa ʻo e hala fakakavakava Fangaʻuta Lagoon Bridge, mo e ʻamanaki ʻe kamata e ngāue ni ʻi ʻOkatopa 2025.

20 Novema 2025 – Naʻe fakahoko heni ʻa e Fili Fale Aleá, pea fetongi e Palēmiá meia Dr. ʻAisake Eke kia Lord Fakafanua, pea fetongi ai heni mo e Minisitā ʻo e Potungāue ki he Ngaahi Ngāue Lalahí meia Dr. Taniela Fusimalohi kia Semisi Sika.

Sune 2026 – Kuo lava eni e māhina ʻe 7 ʻoku teʻeki ke lava ʻo kamata e ngāue ko ení. ʻOku makatuʻunga eni ʻi he fetōkehekeheʻaki ʻi he meʻa fakakelekelé, pea ʻoku teʻeki lava ʻe he puleʻanga lolotongá ʻo vete ange ʻa e tatūsia ko ení. Ko e mahuʻinga fakapaʻanga ʻo e tatūsia ko ení ko e $7 miliona, ʻa ia kuo ʻosi totongi.

Tuʻu ki he Kahaʻú: Māʻasi 2026 – Sepitema 2026 – Kapau ʻe ʻikai lava ʻe he puleʻanga lolotongá ʻo solova e palopalema fakakelekele ko ení, ʻoku ngali ʻe toe totongi mo e toe paʻanga ʻe $7 miliona ki ai.

“Ko e ngaahi fehuʻi mei he Kakaí´:

  1. ʻI ha patiseti fakafonua ʻoku nounou ʻaki e $38 miliona / hiki vāhenga 3% COLA (ʻa e kau ngāue fakapuleʻangá pē) ki he hikihiki  9.5% ʻa e totongi koloa /  ʻekonōmika ʻoku fakaʻuta ʻe holo ʻaki e 2.3% ʻi he 2026 pea toe holo hifo ʻaki e 1.9% ʻi he 2027 – Ko ha fonua nai ʻa Tonga ʻoku malava ke ne feau e faʻahinga ngāue taʻefeʻunga ko eni ʻoku fakamahuʻingaʻi ki he $7 miliona?
  1. KO E HĀ? – ʻOku ʻi ai e lao kelekele ʻoku lava ʻo fakangāueʻi ki he kaveinga ko ení. Ko e hā e ʻuhinga ʻoku ʻikai lava ai ʻo solova e meʻa ní?
  1. KO HAI? – Ko hai ʻoku ne fakafeʻātungiaʻi e lao kelekele ʻoku lava ʻo fakangāueʻi ki he kaveinga ko ení?
  1. Ko e $7 miliona ko ení ko e tupu mei he:
    a. Fetongi ʻo e Palēmiá mo e Kau Minisitá?
    b. ʻIkai ke maʻu e taukei fakangāue feʻunga ki he palopalema ko ení?
    c. Fakatoloi pē nai ʻaki ha ngaahi ʻuhinga ʻoku ʻikai ke hā mai ki tuʻá?

Kapau ʻe ʻikai lava ke solova eni ʻi he kahaʻu vave maí, ʻe malava pē ke hoko ʻa e langa hala fakakavakava ko ení ko e mateʻanga fakaʻekonōmika ki hotau fonuá, ʻa ē ʻoku lolotonga tō lalo pē.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *