Ko e tohi na’e ma’u ‘e he 88.1FM Letio ‘a e kakai mei he Communications Commission Tonga, na’e makatu’unga ia ‘i he launga’i ‘e he Fakafofonga Fale Alea Vv 16, Dr. Viliami Latu, ke to’o ‘a e laiseni ‘a e letio. ‘Oku tukuaki’i ‘e Hon. Dr. Latu na’e lau’i kovi’i ‘e he letio ‘a e ‘Eiki Palemia pea mo e Kapineti ‘i he ‘ene polokalama ongoongo ‘i he ‘aho Pulelulu 5 ‘o ‘Aokosi 2026.
Mei he launga ‘a Hon. Dr. Latu, na’e faitohi ai e Sea ‘o e CCT, Rev. Samiuela Fonua, ki he Letio ‘o pehe ‘oku maumau’i ‘e he letio ‘a e ngaahi Kupu ko eni ‘o e Communications Act 2015, Kupu 38 (2), Kupu 38 (a), Kupu 38(b), Kupu 38 (c), Kupu 98, Kupu 99, Kupu 22, Kupu 180 ki he 183, mo e Kupu 7 ‘o e Konisitutone.
‘I he tohi ko eni mei he CCT ki he 88.1FM, ‘oku ‘ikai ha ai ko e ha ‘a e lea na’e fakahoko ‘i he polokalama ongoongo ‘o e ‘aho 5 ‘Aokosi 2026 ‘o makatu’unga ai ‘a e tukuaki’i ki he maumau’i ‘o e Lao Lau’i Kovi (Defamation Act), ngaahi kupu ‘o e Communications Act pea mo e Kupu 7 ‘o e Konisitutone.
‘I he Kupu 2 ‘o e Lao ki he Lau’ikovi ‘oku fakalea ia ‘o pehe:
Fakahinohino ki he lau‘ikovi
(1) ‘Oku lau ko e lau‘ikovi ‘a e lau pe tohi pe pulusi pe fai ha me‘a ‘i ha founga kehe ‘o lava ke mamata ki ai ‘o fakaongoongo kovi ha taha pe fakatupu fehi‘a pe manukia pe luma‘i pe taufehi‘a ki ha taha.
(2) Ka ‘i ai ha taha te ne lau‘ikovi‘i ha taha neongo na‘e ‘ikai ke fakatupu ‘e ia ‘a e lau‘ikovi ka na‘a ne fanongo mei ha taha kehe ko e lau‘ikovi ia foki.
‘I he Kupu 3 ‘o e Lao Lau’iKovi ‘oku fakalea ia ‘o pehe:
Tautea ka lau‘ikovi‘i ‘a e Tu‘i
Ka ‘i ai ha taha te ne lau‘ikovi‘i ‘a e Ene ‘Afio ko e Tu‘i pe ko ‘Ene ‘Afio ko e Kuini ‘e fakamaau ia pea ka ‘ilo ‘oku mo‘oni te ne mo‘ua ‘o ‘ikai lahi hake ‘i he $2000 pea ka ‘ikai totongi te ne nofo popula ‘o ‘ikai lahi hake ‘i he ta‘u ‘e 2.2
‘I he Kupu 5 ‘o e Lao Lau’iKovi ‘oku fakalea ia ‘o pehe:
Tautea ka lau‘ikovi‘i ‘a e kakai ‘oku ‘ikai ma‘u tu‘unga
Ka ‘i ai ha taha te ne lau‘ikovi‘i ha taha ‘oku ‘ikai ke ma‘u ha tu‘unga ‘o hangē ko ia ‘oku ha ‘i he kupu 3 ‘o e Lao ni ‘e fakamaau ia pea ka ‘ilo ‘oku mo‘oni te ne mo‘ua ‘o ‘ikai lahi hake ‘i he $1,000 pea ka ‘ikai totongi te ne nofo popula ‘o ‘ikai lahi hake ‘i he ta‘u ‘e 1. 3
Ko e Kupu 6 ‘o e Lao Lau’iKovi ‘oku fakalea ia ‘o pehe:
Tautea ka lau‘ikovi‘i ‘a e pekia
Ka ‘i ai ha taha te ne lau‘ikovi‘i ha taha kuo pekia koe‘uhi ke fakatupu fehi‘a ki hono kainga pe fakaloto‘i kinautolu ke maumau ‘a e melino e fakamaau ia pea ka ‘ilo ‘oku mo‘oni te ne mo‘ua ‘o ‘ikai lahi hake ‘i he $500 pea ka ‘ikai totongi te ne nofo popula ‘o ‘ikai lahi hake ‘i he mahina ‘e ono. 4
Ko e Kupu 13 ‘o e Lao Lau’iKovi ‘oku fakalea ia ‘o pehe:
Ko e anga ‘o e ngaahi hopo sivile
‘E ngofua ki ha taha na‘e lau‘ikovia ke faka‘ilo ‘a e lau‘ikovi ‘i he hopo sivile ‘o ‘eke ai ha pa‘anga koe‘uhi ko e lau‘ikovi koia.7
Ko e Kupu 14 ‘o e Lao Lau’iKovi ‘oku fakalea ia ‘o pehe:
Mo‘oni ‘a e me‘a koe matu‘aki taukapo
Ka fai ha hopo sivile koe‘uhi ko e lau‘ikovi pea ‘oku ‘ilo mei he fakamatala fakamo‘oni ‘oku mo‘oni ‘a e me‘a kuo launga ko e lau‘ikovi ‘e fakahaofi ‘aki ia ‘a e faka‘iloa.
‘I he lao ‘o e Komisoni Fetu’utaki, ‘oku ‘omai ai e ‘aho ‘e 10 mei he ‘aho na’a ne ma’u ai e tohi fakatokanga ‘e to’o ‘a e Laiseni Letio ‘okapau ‘e ‘ikai ke muimui ki he lao pea kuopau ke ‘oange ‘a e tali ‘i loto he ‘aho ngaue ‘e 10.
Pea oku fakaha atu ai pe heni ne osi fakakakato ‘e he 88.1FM ‘a e fiema’u ko ia. Na’e ma’u pe tohi launga he aho 10 ‘o ‘Akosi taimi 4:30pm pea ‘oatu ai pe tali he efiafi tatau pe ‘o fakafuofua ki he taimi 12 tu’apo ‘ane afi. Na’e tufa ‘a e fakapepa ‘o e tali ki he Sea ‘o e Komisoni ‘i he ‘aho 11 ‘Aokosi 2026.
Ki he Press Release ‘a e ‘Ofisi Palemia, na’e tuku atu ai pe ‘e he Letio 88.1FM ‘enau Press Release ‘i he efiafi tatau.
‘Oku tu’u mateuteu pe Leito 88.1FM ki ha toe fiema’u makehe ‘a e Komision Fetuutaki.
‘I he taimi tatau ‘oku fehu’i lahi ‘e he Letio ‘a e Kakai 88.1fm ‘a e tu’unga tau’ataina mo ‘ikai ke fakapolitikale’i ‘a e Kautaha Faiongoongo ko eni 88.1FM ‘o fakatatau mo e Kupu 7. Pea kapau ‘oku pehe na’e fai ‘e he Letio 88.1FM he ‘aho 5 ‘o ‘’Aokosi 2026 ha lau’ikovi’i e Palemia mo e Tokoni Palemia pe ha minister, ‘oku fie fakaha atu pe he leito 88.1FM ‘oku te’eki ai ke nau ‘ilo’i ‘e nautolu pe ko e ha e lea ‘oku tukuaki’i ko e lau’ikovi’i, kae toki lava ke lau ko ha hia pe kuo mamaui e Lao ‘o e Laukovi’i.
‘I he taimi tatau oku kei fakahoko atu pe ‘e he Letio 88.1fm ‘oku fakahoko ‘e he letio ‘a e ngaahi ongoongo faka’aho ko e fiema’u ‘e he kakai ke nau ‘ilo ki he ngaahi me’a ko ia pe koe public interest pea mo fakahoko pe ‘ehe faiongoongo ‘enau toe vakai faka’etita ki ai.




