Hala Fakakavakava Fanga’uta: Na’e ‘Osi Maau e Mape´. Ko e Hā Na’e Toe Redesign Ai?

Date:

- Advertisement -

Ko e fehu’i mahu’inga ‘oku ‘omai mei he kakai ‘o e fonua´ ke fai ha vakai faka’etita ki ai e letio 88.1FM mo e Kalonikali Tonga ko e fo’i fehu’i mahu’inga ke lava ke ‘oatu ki he kakai´ hono mo’oni ‘o e me’a ko eni kuo ‘osi tuku mai ‘e he ‘Eiki Palemia ‘o Tonga ‘i he Press Conference ‘i Siulai 2026. Na’a ne fakaha ‘aki ki he kau faiongoongo´ mo e kakai ‘o e fonua´ ‘a e lahi e fu’u pa’anga ‘oku ofi ki he laulau miliona ‘oku fakafuofua ki he pa’anga ‘e $17 miliona nai. Ko e pa’anga ia ‘oku fakafuofua ‘e totongi atu ia ‘e he Pule’anga Tonga´ ki he Kautaha ko ia ko e McConnell Dowell Construction ‘o Nu’u Sila, hili ia ‘a e piti ‘a e kautaha langa ‘e 4 ki hono langa e hala fakakavakava mei ‘Umusi, Ma’ufanga ki Longoteme/Folaha.

Ko e hingoa e ngaahi kautaha talamahu’inga ki he ngaue ni:

  1. McConnell Dowell Construction (Nu’u Sila)
  2. Sloetanche Bachy Interntational & Freyssinet Australia & Construction International JV (Falanise)
  3. Fletcher Construction Company (Nu’u Sila)
  4. TOA Corporation (Siapani)

‘I he talamahu’inga ko eni´ na’e foaki ai e aleapau ko eni ki he kautaha Nu’u Sila ko e McConnell Dowell Construction.

Ko e ongo kautaha ta mape ‘e 2 na’e ‘osi tali pe ‘i he ‘aho 3 ‘o Tisema 2020, ‘a ia ko e kautaha ‘enisia ‘e ua na’e ‘osi haea pe kef ai ‘ehe kautaha ko e Royal Hasknoning DHV (Netherlands) ki hono design e fakalahi e uafu Kuini Salote, ‘a ia kuo ‘osi hono langa pea kuo ‘osi huufi. Ka ko e hala fakakavakava Fanga’uta Lagoon Bridge Project na’e fai hono design faka’enisinia fakaikiiki ‘e he kautah ko e Chodai Co. Ltd (Siapani). Ko e kautaha ‘enisinia ia na’a nau fakahoko e tā ‘o e mape, fakaikiiki’i hono mape faka’enisinia.

Na’e kamata e fo’i fakakaukau mo e ngaue mo hono palani e hala fakakavakava ko eni ‘i he National Infrastructure Investment Plan 2013-2023. Na’e kamata’I ‘e he fo’i timi Consultation Team, ko e Talekita e PUMA, mo ‘enau kau ngaue pea pehe ki he va’a ‘enisinia e MOI moe va’a National Social Safeguards Specialist, mo e ADB consultant, mo e National Environmental Safeguard Specialists ‘a ia na’a nau fakahoko e ngaahi fakahoko fatongia consultation ke talatalanoa mo e kakai´. Ko e ngaue ko eni´ ne lava ia ‘o kakato hono fakahoko.

Na’e lava ke maau maim o e ngaahi me’a fakapa’anga ‘a ia ‘oku fakapa’anga eni ‘e he Asian Development Bank (ADB) pea mo e World Bank pea pehe foki mo e Pule’anga Tonga ‘oku nau fakapa’anga ‘a e ngaue ni.

Ko e project ko eni ki he hala fakakavakava´ na’e fakalele pe ia ‘e he PMU mei he Potungaue Ngaahi Ngaue Lalahi, talu mei he 2013, ha’u ai ki he 2016 pea hoko atu ki he 2017 – Sepitema 2019, pea hoko mai ki Me 2021, to e hoko atu ai 2022-2024 pea hoko mai ai ki he 2025 pea ko eni ko e 2026 eni ‘oku tau ‘i ai.

Ko e fehu’i leva ‘oku pehe ni:

Na’e ‘osi maa unai e map emo e design ‘o e hala fakakavakava ‘i Fanga’uta kef ai e aleapau ngaue pea tanu pou ke kamata?

Ko e tali ki ai, ‘IO na’e ‘osi maau pe ia.

Ko e fehu’I hoko leva, ko e ha e ‘uhinga ne toe toloi ai?

Ko e ha e ‘uhinga ne toe fai ai e redesign pea toe fakafoki ki Siapani ke toe redesign mai e mape?

Ko e ha e ‘uhinga ne toe fai ai e ngaahi liliu ki he ‘alu ‘anga e hala fakakavakava?

Ko e ha e ‘uhinga ‘oku tuai ai?

Ko e ha e palopalema?

Tau vakai pe ki ai:

Ko e pepa fakamuimui eni ne fakahu he kapineti ‘o e ‘aho 11 ‘o Ma’asi 2021 ‘o mahino ai heni ne ‘osi maau e mape ia. Ko e mape eni ne ‘osi maau ia ke kamata e hala fakakavakava ko e toe pe ki’i fo’i ‘api ‘e taha ‘I mui ‘I ‘Umusi, Ma’ufanga kae kakato. Te tau ‘ilo eni mei he pepa kapineti ko eni na’e fakahu ki he kapineti ke noted ‘i he ‘aho 11 Ma’asi 2021.

Tau vakai pe ki he peesi 5 ‘o e pepa kapineti ko eni:

2) DETAILED ENGINEERING DESIGN 

THE DETAILED ENGINEERING DESING FOR THE BRIDGE PROJECT IS 95% COMPLETE. THE REMAINING 5% CONSIST OF THE ADDITIONAL SCOPE ALONG NIULOA ROAD IN ‘UMUSI CONNECTING TO ALAIVAHAMAMA’O ROAD. THE INITIAL COST ESTIMATE FOR CIVIL WORKS ONLY IS USD $89 MILLION, THIS DOES NOT INCLUDE CONSULTANCY SERVICES OF SUPERVISORY ENGINEERING FIRM , PMU , TAXES AND DUTIES, AND OTHER ASSOCIATED PROJECT COST. THE COST IS HIGHER THAN THE AVAILABLE ADB FUNDING ENVELOPE FOR TONGA ACROSS SEVERAL YEARS. THIS FUNDING GAP ISSUE HIGHLIGHTS THE NEED TO FURTHER OPTIMIZE THE DESIGN OF THE BRIDGE AND HAVE MORE CLARITY AND CERTAINTY IN THE COST ESTIMATES.

‘I he taimi tatau na’e ‘i ai e fika fakaangaanga e mahu’inga ki he lahi e pa’anga ki he land acquisition mo e resettlement plan na’e fakafuofua ‘e ‘i he pa’anga ‘e $5.5 miliona pea ko e fakafuofua ki ha fo’i ‘api e kakai ‘e toko 10 -15 ‘e ngalingali ‘e kau mai honau ngaahi konga ‘api ki he ‘alu’anga ‘o e hala fakakavakava pea na’e fakafuofua ‘e maau atu e land compensation ki he ngaue ko eni ki he ta’u fakapa’anga 2021-2022. Pea ko e fokotu’utu’u ia ‘oku ha he peesi 7 ‘o e pepa kapineti ko eni.

Ko e project mahu’inga eni. ‘I he peesi 8 ‘o e pepa kapineti ki he toll collection mo e fakafuofua ki he totongi hu pe ko ia ko e estimated toll fee of at least TOP$0.20. Kapau ko e seniti ‘e 20 ‘e ma’u mei ai e $445,220. Kapau ko e seniti ‘e 50, ‘e ma’u mei ai e $922,527. Kapau ko e $1.00 ‘e ma’u mei ai e $1,524,176. Kapau ko e pa’anga ‘e $2.00 ‘e ma’u mei ai e $2 miliona he ta’u.

Ko e tu’unga ia e fakafuofua lahi e pa’anga ‘e tanaki he ta’u kotoa pe. Ko e tukuaki’I ko ia ne te’eki ai ke maau e mape ki he hala fakakavakava kimu’a pea fakamo’oni e aleapau ngaue mo fai e tanu pou ‘e he ‘ene ‘Afio, ne ‘osi maau pe ia. Pea mo e ngaahi me’a fakakelekele ne ‘osi maau pe mo ia ‘o fakatatau ki he lao kelekele 141, 142, 143 pea ‘osi maau mo hono pa’anga mei he ongo pangike pea pehe foki mo e Pule’anga Tonga´.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Share post:

spot_img
spot_img
spot_img

Popular news

More like this
Related