‘Oku a’u mai eni ki he ‘aho 14 ‘o Akosi 2026´ ‘oku kei talitali atu pē kakai ‘o e fonua´ ki ha tali mei he Pule’anga Tonga´ pea mo e Hou’eiki ‘o e Kapineti 2026´ ke tali mai ange ‘a e fo’i fehu’i mahu’inga ‘aupito ko eni´ ke lava ‘o mea’i mo ‘ilo ki ai e kakai ‘o e fonua´.
‘Oku fu’u mahu’inga ‘aupito eni. Ko e public interest eni he ko e project na’e langa ki he lelei ‘a e kakai ‘o e fonua´ pea mo e mahu’inga ke kei ‘ata ki tua, pea kei mahino ‘oku tonu pea ‘oku ikai ha me’a ‘e uesia ai ‘a e ngaahi langa fakalakalaka kotoa pē ‘oku fai ‘e he pule’anga´, ‘o hoa ngāue ai mo e ngaahi tokoni fakapa’anga mei tu’apule’anga ‘o makatu’unga ‘i he kakai ‘o e fonua´.
Ko e project ‘i Matatoa´ ‘o kau ai e Kautaha Tonga Power Ltd, ko e kautaha ia ‘oku ma’u ‘inasi kakato ai ‘a e Pule’anga Tonga´ mo e kakai ‘o e fonua´. ‘Oku faka’uhinga’i ‘e he Lao ‘a e Pule’anga Tonga´ ‘oku ‘uhinga ia ki he Kakai ‘o Tonga´ Fakalukufua. Ko e Pule’anga´ ‘oku faka’uhingai ia ‘ehe Lao´ ko e Kakai ‘o Tonga´. ‘A ia ‘oku faka’uhinga ia kiate koe mo au.
‘I he fu’u mahu’inga ke lava ‘e he Palēmia ‘o Tonga´ mo e Kapineti´ ke nau tali mai e fehu’i mahu’inga ‘oku ‘eke atu mei he kakai ‘o e
fonua´.
Fakatatau mo e fo’i Project langa fakalakalaka ‘i he Tofi’a ‘o e Tama Tu’i King Tupou VI ‘oku tu’u ‘i Matatoa´:
Ko e Fehu’i mei he Kakai´ ki he ‘Eiki Palemia ‘o Tonga´ pē ko hai e hingoa ‘o e toko taha mei he Kapineti ‘o e 2026 na’e tohi nima loi mo fakamo’oni loi ma’ae Lesoa´ hili hono kaniseli e fo’i sublease ‘e he Kapineti ‘o e 2026?
‘Oku tui e kakai ‘o e fonua´ ‘oku ‘ikai ke tonu mo kakato ‘a e ngaahi fakamatala faka’ofisiale ‘oku ‘osi tuku mai ‘e he ‘Eiki Palemia´ mo ‘ene Kapineti´ ‘o e 2026 ki he ngaahi tōnounou kuo nau fakahoko ‘o maumau ai e foi lisi fakakatoa ‘a e Tonga Power Ltd.
‘I he taimi tatau ‘oku fu’u fiema’u ‘e he kakai ‘o e fonua´ ke nau ‘ilo’i ko e fiha leva ‘a e pa’anga toenga ‘o e nō ‘a e Tonga Power Ltd mei he Pangike ANZ ‘i he ’ene a’u mai ki he ‘aho 14 ‘o ‘Akosi 2026?
‘I he taimi tatau ‘oku toe fie ‘ilo ‘ehe kakai ‘o e Fonua´ pē ko e kaniseli ko eni ‘e he Kapienti ‘o e 2026 ‘a e Sublease foi ‘eka ‘e 2, ko e hā leva e me’a ‘e hoko ki he toenga nō ‘a e Tonga Power Ltd ‘oku kei toe ai e lau miliona ‘oku te’eki ai ke totongi, ‘a ia na’e malu’i ‘aki e fo’i lisi ‘eka ‘e 8 ‘a e Tonga Power Ltd?
Kataki pē Houeiki Kapienti kā ko e ngaahi fehu’i ko eni´ ‘oku kole atu ai e kakai ‘o e fonua´ ke mou tali mai mu’a , he ‘oku ‘i ai ‘enau totonu fakakonusitūtone ke nau ‘ilo ki ai, he ko e pa’anga kotoa pē ‘oku nō mai, pē ha pa’anga tokoni mai , pē ha pa’anga kuo tānaki mai ‘e he TPL pe ha kautaha fakapule’anga, ‘o fakatatau mo e lao´, ‘oku ‘i ai e totonu ‘a e kakai totongi tukuhau kotoa pē ‘i Tonga ni ke nau ‘ilo ki ai?
