Ko e Palopalema ʻo e Meʻafana: ʻE Solova Fēfē Ke Maluʻi e Kakai?

Date:

- Advertisement -

ʻOku lahi aupito e ngaahi fakalavea lalahi mo e mate ‘a e kakai e niʻihi—ko e kakai Tonga pē ʻi Tonga ni pea pehē foki ki muli—ʻaki ʻenau ngāue ʻaki e meʻafana´.

ʻI hotau hisitōlia ʻo Tonga ni, talu ʻetau fononga mai he taʻu e 15 kuo hili, moe fakaʻau ke toe lahi ange e kakai ʻoku ngāue ʻaki e meʻafana, ʻo tatau pē e meʻafana laiseni mo e meʻafana taʻelaiseni. Ka ko e pangō, ʻoku teeki ai pē ke liliu ʻe he puleʻanga´ ia e founga ngāue ke fai ki he tu’unga ‘o e meʻafana´ ‘i Tonga ni.

ʻOku teeki ai pē ke tau sio ʻoku ʻi ai ha toe fakakaukau foʻou ange ke lava ke tau fakapapauʻi ʻoku malu fēfē ʻa Tonga ni mo hono kakai´ ʻo felāveʻi mo e ngaahi meʻafana´ pe meʻatau´. ʻOku lahi ‘aupito foki e ngaahi hopo lalahi ʻoku fai ʻi he Fakamaauʻanga Lahi ko e meʻa pē ʻoku felāveʻi mo e meʻafana. ʻIkai ke ngata ai, ʻoku toe lahi mo e ngaahi hopo ʻi he faitoʻo konatapu ‘oku kaunga ki ai ‘a e me’afana. Ko ha taha pē ʻoku maʻu mai ko ʻene ifi pe ngāue ʻaki e faitoʻo konatapu, ʻoku taimi lahi ai ʻoku ʻikai pē ke meimei hala ia hono puke mai, ʻoku ʻi ai pē e meʻatau, mahafu, pe ko ha meʻafana ʻoku maʻu fakataha mo e faito’o konatapu´.

‘Oku toe ha foki heni mo e ‘ikai malu ‘a e anga hono sivi’i ‘a e hu mai ‘a e ngaahi uta koloa ki Tonga ni´, ‘i he lahi ‘o e me’afana ‘ikai laiseni´.

Ko e fehuʻi leva ʻoku pehē ni: Ko e hā ha ngāue pe ko e hā ha founga ngāue foʻou ʻe fai ʻe ha Minisitā Polisi ke ne fokotuʻu, pe ko e Komisiona Polisi, ke ne fokotuʻu atu pe liliu ki ai e founga ngāue ʻi Tonga ni´, kae lava ke solova e palopalema ‘o e meʻafana´? ʻOku ʻi ai e taʻetui ʻa e kakai´ ki he founga lolotonga ko hono ta’ofi fakafokifā ha toe laiseni ha meʻatau pe ha meʻafana ʻi Tonga ni. He ko hono ʻuhinga, ʻoku kei fuʻu fiemaʻu pē ia ʻe he kakai ke ʻi ai ʻenau meʻafana ʻi he ʻuhinga totonu.   

Ka ʻoku lavea noa e takanofo he ngāue a e takatu’u, pea ko hono ʻuhinga ia ʻoku ʻikai ke tui ai e kakai´ ko e tali koia ke ta’ofi kātoa ha toe taha ia ke ne laiseni haʻane meʻafana. He ʻoku ʻaonga e meʻafana ki he tauhi ʻaki ʻene ngoue mei he maumauʻi ʻe he fakamanu kaivao ʻi uta´, pea toe ʻaonga e meʻafana´ ki he kumi e kiki e fāmili´, pea toe ʻaonga e meʻafana´ ke tamateʻi ʻaki ha monumanu ki ha putu, pe fakaafe, pe ha faʻahinga fatongia pē ʻo e fāmili´.   

Ko e fehuʻi leva mei he kakai: ʻE lava nai ke liliu e fonga ngāue´ kae kei ʻatā pē ke laiseni mo ʻi ai pē meʻafana ke ngāueʻaki he founga totonu? ʻE anga fēfē leva? ʻOku ʻi ai ha founga foʻou ʻe lava ke tau sio ki ai ʻoku toe fakamātāpule ange mo toe malu ange, ʻo ʻikai ke toe lahi ai ha uesia pe ha mole ‘o ha mo’ui ʻe hoko ki he kakai´?

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Share post:

spot_img
spot_img
spot_img

Popular news

More like this
Related

Manakoa ‘a e Sipoti Fo’ou ko e Flag Football ‘i Tonga

Nuku’alofa, Tonga — ‘Oku toe fakaakeake ‘a e sipoti...

Auditor-General Questions $7.4M Government Grant to TAMAL

NUKU‘ALOFA: The 2023–24 audit report for Tonga Asset Managers...

Lipooti ‘Atita Makehe 2025 – ‘Ikai Maau ‘a e Fakamatala Pa’anga ‘a e Kautaha TAMAL

NUKU'ALOFA: Fakafehu’i ‘e he lipooti ‘atita´ ‘a e Potungaue...

Flag Football Major Revival in Tonga Ahead of LA 2028 Olympics

Nuku’alofa, Tonga — Flag football, a sport first pioneered...