Home Blog Page 13

Rugby Strengthening Ties Between Tonga and Australia

Prime Minister’s Office, Tonga-

Prime Minister Lord Fakafanua was pleased to meet with Australia Rugby Union CEO, Mr. Phil Waugh, today to discuss rugby development in Tonga and the Veimoana Rugby Partnership. This was an important opportunity to exchange views on strengthening cooperation and advancing shared priorities for the future of rugby in Tonga and the Pacific.

A Wake-Up Call from the Statistics Department: Tonga’s 26-Year Economic Stagnation

A Wake-Up Call from the Statistics Department: Tonga’s 26-Year Economic Stagnation

It has been 26 years from 2000 – 2026 and still there is yet to be a Parliament or Prime Minister or Cabinet or any of our intellectuals that has ever been able to boost the economy of Tonga and to dismantle the financial oppression of the people of this country.

There is more food being imported from overseas countries than the products that are able to grow and market from Tonga to overseas.

In a report issued from the Statistics Department of Tonga in the first quarter of this year, appearing on this report are these figures:

  • T$190.8 million – Food products imported to Tonga
  • T$5.3 million – Food products exported Tonga.
  • T$185.5 million – Trade Deficit.

In other words, Deficit vs Last Quarter down 12.2%, Deficit vs Last Year up 7.8%

  • T$40.7 million – Mineral Products (Fuel) –  making 21.3% of total imports.
  • T$30.4 million – Food, Beverages, Tobacco – making 15.9%  of total imports

Fuel plus Food together is over one third of everything Tonga imported. Currently, Asian nations – primarily Singapore, China and Japan, are the leading sources of these imported goods.

  • 46.4% of Imports – Asia
  • 43.1% of Imports – Oceania (New Zealand, Australia and Fiji). New Zealand still #1 single country with 25.1% of imports.

Exporting: Root crops exports including manioke, taro and ‘ufi, makes 40% of domestic exports. Kava Tonga makes 33.6% and Fish makes 17.6% These three products makes 91.2% of total domestic exports.

When we look at this very low and miserable situation that Tonga’s export was in the past, it appears that we are still in that very low situation. The question is, what have we learned from these figures?

Ta’u ‘e 26 ‘a e Tō Lalo e ‘Ekonomika ‘a Tonga´ – Kā Te Tau Toe ‘Ā?

Ko e ta’u ‘aki eni ‘e 26 mei he 2000 – 2026, mo e te’eki lava ‘e ha to’u Fale Alea pē ko ha Palemia pē Kapineti pē ko ‘etau kau ako matiketika´ ‘o kake’i ‘a e ‘ekonomika ‘a Tonga pea mo hu’i atu ‘a e kavenga fe’amokaki fakapa’anga ‘a e kakai ‘o e fonua´.

‘Oku lahi ange ‘a e koloa me’akai hū mai  mei tu’apule’anga ‘i he ngaahi koloa ‘oku malava ke tō mo fakatau atu mei Tonga ni ki tu’apule’anga´.

‘I he lipooti kuo tuku mai ‘e he Potungaue Sitesitika ‘a Tonga ‘i he kuata ‘uluaki ‘o e ta’u ni´, 2026, ‘oku hā ai ‘a e ngaahi fika ko eni´:

  • T$190.8 miliona – Koloa Me’akai hū mai mei tu’apule’anga ki Tonga ni.
  • T$5.3 miliona – Koloa Me’akai hū atu pe fakatau atu mei Tonga ni ki tu’apule’anga.
  • T$185.5 miliona – Fakafefakatau’aki Fe’amokaki.

Ko hono fakalea mahino ange ‘e taha´, ko e fakafehoanaki ‘a e Nounou´ (Deficit) mo e kuata kuo ‘osi´ ‘oku tō ‘aki ‘a e 12.2% / Fakafehoanaki ‘a e Nounou pea mo e ta’u kuo ‘osi´ – ‘oku kaka ‘aki ‘a e 7.8%.

  • T$40.7 miliona – Koloa Lolo, ko e peseti eni ‘e 21.3 ‘a e kotoa ‘o e koloa hu mai.
  • T$30.4 milina – Koloa Me’atokoni, Kava mo e Tapaka, ko e peseti eni ‘e 15.9 ‘a e kotoa ‘o e koloa hū mai.

Ko e fakataha’i ‘o e koloa lolo mo e koloa me’atokoni, ‘oku laka hake ia ‘i he vahe tolu ‘e taha ‘o e koloa fakakātoa ‘oku hū mai ki Tonga ni. Ko ‘ene tu’u ‘i he taimi ni, ko ‘Esia ‘oku taai mu’a ‘i he ‘etau fakatau lahi taha ‘a Tonga mei ai´.

  • 46.4% – Ngaahi fonua ‘Esia – Singapoa, Siaina mo Siapani
  • 43.1% – Ngaahi fonua ‘Osenia – Nu’u Sila, ‘Aositelelia mo Fisi. ‘Oku kei hoko pe ‘a Nu’u Sila ko e fonua ‘oku hu koloa lahi taha ki Tonga ni ‘aki ‘a e peseti ‘e 25.1 ‘iate ia pe.

Koloa Hū Atu ki Tu’a: Ngoue foha ‘o kau ki ai e manioke, talo mo e ‘ufi, ko e peseti ia ‘e 40 ‘o e fakakātoa e koloa hū atu ki tu’a. Ko e Kava Tonga ‘oku peseti ‘e 33.6 pea peseti ‘e 17.6 ‘a e Ika. Ko e ngaahi koloa ‘e tolu ko eni ‘oku fe’unga ia mo e peseti ‘e 91.2 ‘o e fakakatoa e koloa hu atu ki tu’a.  

‘I he ‘etau vakai ki he tu’unga to lalo mo faka’ofa ‘aupito ‘a e koloa hū ki tu’a ‘a Tonga ‘i he kuohili´, ‘oku a’u mai ki he ‘aho ni ‘oku tau kei fu’u kovi ‘aupito pe´. Ko e fehu’i´, ko e hā e me’a ‘oku tau ako mei ai he ngaahi fika ko eni´?

Russian Athletes Reintegrated for LA28

0

On Tuesday 7th July 2026, the International Olympic Committee (IOC) lifted the suspension on Russia and allowed Russia to register anew their athletes to participate in the Olympic games set to take place at Los Angeles, US in 2028.

The IOC suspended Russia in October 2023 after Russia’s invasion of Ukraine in February 2022, banning them from being involved in the IOC’s committee or the participation of their athletes in international events.

However, Kristy Coventry, president of the IOC, stated in a press conference that the reintegration of Russia does not mean that the IOC supports nor condone war or violence at any level. She further stated that political conflicts involving a government should not restrict an athlete’s ability to compete internationally, acknowledging the complicated nature and impact of modern global politics. Despite rising global tensions and warfare, the IOC needs to maintain its commitment to a principled, worldwide sports system that offers global hope.

Meanwhile, Russia welcomes the reintegration of their athletes to international competing events. During the banned period, Russia’s athlete competed in international events as ‘neutral athletes’, meaning, they are unable to represent their country. alamy.com

Toe Fakakau Fo’ou mai ‘a Lūsia ki he Sipoti ‘Olimipiki

‘I he ‘aho Tusite 7 Siulai 2026, na’e faka’atā ai ‘e he Komiti ‘Olimipiki Fakamāmani Lahi´ (International Olympic Committee – IOC) ‘a Lūsia ke toe lesisita fo’ou mai ‘enau kau va’inga mo e kau fe’auhi´ ki he va’inga ‘olimipiki ‘oku ‘amanaki fakahoko ki Los Angeles, ‘Amelika ‘i he 2028.

Na’e kamata hono ‘ohofi ‘e Lūsia ‘a Ukraine ‘i Fepueli 2022 pea tautea’i ai ‘e he IOC ‘a Lūsia ‘i ‘Okatopa 2023 ‘o ‘ikai ai ke nau toe kau ki he komiti ‘a e IOC pe ki he ngaahi fe’auhi fakavaha’apule’anga ‘a e ‘Olimipiki´.

Kā kuo fakaha ‘e Kristy Coventry, ko e palesiteni ‘o e IOC, ‘i ha fakataha mo e kau faiongoongo´, ‘oku ‘ikai ‘uhinga ‘a e fakakau mai ko eni ‘a Lusia ‘oku poupou ai ‘a e IOC ki he tau pe ko e fakamamahi ‘I ha fa’ahinga tu’unga pē. Na’a ne toe pehe ‘oku fakatokanga’i ‘e he IOC ‘oku ‘ikai totonu ke fakangatangata ‘a e kau ‘a ha tokotaha sipoti ‘i ha fe’auhi fakavahapule’anga tupu mei he kau ‘a honau pule’anga´ ‘i ha tau pe feke’ike’i pea ‘i he lotolotonga ‘o e fakautuutu ‘a e ta’epau mo e fepakipaki fakaemāmani lahi, kuo pau ke pukepuke ‘e he IOC ‘a ‘ene misiona ke fakatolonga ha tu’unga sipoti fakamāmani lahi ‘oku fakatefito ‘i he ngaahi tu’unga ‘ulungaanga mahu’inga mo fakaemamani lahi ‘a ia ‘oku ne ‘omi ha ‘amanaki lelei ki mamani.  

Lolotonga eni ‘oku fiefia ‘a e kau ‘ofisiale ‘a Lūsia ‘i hono toe fakafoki atu ‘enau kau fe’auhi ki he ‘Olimipiki´. Ko e lolotonga koia e taimi na’e tuku ai kinautolu ki tu’a´, na’e fe’auhi pe ‘enau kau sipoti´ ‘i he ngaahi fe’auhi fakavaha’apule’anga ko e ‘kau sipoti tu’u ‘ata’ata’ ‘o ‘uhinga ‘oku ‘ikai ke nau lava fakafofonga’i honau fonua´.   

Taliteke’i e Ipu Fo’ou: Fe’auhi Ipu Malisi mo e Liahona Old Boys mo e Pale $3,000

‘Oku ‘amanaki ke faka’ilonga’i ‘i he Tokonaki ko eni´, 11 Siulai 2026 ‘i he mala’e ‘Apifo’ou ha ‘epoki fo’ou ‘i he mala’e ‘o e ‘Akapulu ‘Iunioni´. Kuo felotoi ‘a e kau ‘ofisiale ‘o e Kalapu ‘Akapulu Malisi ‘Apifo’ou´ mo e Kalapu ‘Akapulu Liahona Old Boys ke fakahoko ha va’inga ki he ipu ‘oku fakahingoa ko e Ipu ‘a e Marist mo e Liahona Old Boys. Ko e fe’auhi eni ‘e lele hokohoko ‘i he ta’u ‘e tolu pea ‘e tafi mala’e ai ‘a e timi Marist mo e timi Liahona Old Boys. Ko e pale ki he fe’auhi ko eni´ ko e ipu pea mo e pale pa’anga ‘e $3,000.00. Kuo lava atu ‘a e to’u va’inga ‘akapulu fakakalapu ‘a Tonga ni ki he ta’u ni´ pea ‘oku faka’atā ai ‘e he ongo timi ko eni´ ha kalapu ‘akapulu pe ‘e fie kau mai ki he fe’auhi ni. Ko e fe’auhi ko eni ko e taha pe ia ‘o e polokalama ‘oku fkaa’ilonga’i ‘aki ‘a e polokalama ‘a e Kolisi Tutuku Liahona / Saineha Alumni ‘i he ta’u ni.    

Rugby Epoch : Marist and Liahona Old Boys Kick Off New $3,000 Tournament.

0

Saturday, 11th July 2026, at ‘Apifo’ou rugby field, will mark a new epoch in the local rugby union. The officials of the Marist ‘Apifo’ou Rugby Club and Liahona Old Boys Rugby Club have agreed to launch a game for a cup named Marist and Liahona Old Boys Cup. This competition will run for three consecutive years and will be opened this year with a match between Marist and Liahona Old Boys. The award for this competition is the cup and $3,000. With the local rugby season officially over, these two teams have launched the Marist and Liahona Old Boys competition, inviting all interested clubs to join in. This competition is part of the official program celebrating the 2026 Liahona and Saineha Alumni Reunion.

MOTHER OF THREE AVOIDS JAIL FOR $13K FACEBOOK CAR SALE

This Content Is Only For Subscribers

Please subscribe to unlock this content.

Hao Ha Fa’e mei he Ngaue Popula Hili e Fakatau Atu ‘i he Facebook

‘I he ‘aho 24 Sune 2026, na’e tala tu’utu’uni ‘i he fakamaau’anga lahi ‘e Fakamaau Hon. Acting Lord Chief Justice Tu’inukutavake Barron Afeaki ki he hopo R v Moon Light Manu – CR 30 2026 ki he hia ko e ma’u e pa’anga ‘i he founga kākᾱ. Ko e fakafofonga lao ‘a e mamahi ko L. Vaea mei he Kalauni pea fakafofonga’i ‘e J. Lomu ‘a e faka’iloa.

Ko e puipuitu’a ‘o e hopo ko eni ko ha fefine ko Moon Light Manu ta’u 33 mei Tofoa, na’a ne fakatau atu ha me’alele ‘i he Facebook ‘o ‘ikai fakaha ‘oku kei ‘i ai e toenga no ‘i he me’alele. Ko e fa’e eni ki ha ki’i fanau ‘e toko tolu pea ko hono husepaniti ‘oku ne fakakaungatamaki ‘i he polokalama toli ‘i ‘Aositelelia. ‘Oku ‘ikai ngaue ‘a Moon Light Manu pea ‘oku fakafalala pe ‘a e ki’I famili ‘i he ngaue ‘a e husepaniti pea mo ha fakatau me’atokoni ‘oku ne fakahoko. Ko e memipa longomo’ui eni ‘i honau siasi pea ‘oku faiako lautohi fakasapate. ‘Oku ‘ikai ha’a ne lekooti hia kimu’a ange heni.

Ko e mamahi ko Seini Vaifo’ou ta’u 24 mei Ngele’ia. Na’a ne fakatau mai ‘a e me’alele ko eni ‘aki ‘a e $13,000.00.

‘I he ‘aho 9 ‘Akosi 2025 na’e tuku hake ai ‘e Moon Light Manu ‘a e tu’uaki ‘i he Facebook ‘o ha Mazda Demio fakatau atu ‘aki ‘a e mahu’inga ko e $14,000. Na’a ne pehe ‘i he tu’uaki ‘oku ‘ikai ha palopalema ‘o e me’alele pea ‘oku ne loto ke tuku atu ia he ‘oku ne fiema’u ha me’alele ‘oku ki’i lahi ange ki he famili.

Na’e mamata ‘a Seini Vaifo’ou ki he tu’uaki pea ne ‘alu ‘o vakai’i e me’alele pea lele ‘ahi’ahi ai. Na’a ne fiemalie ki ai pea ne loto ke ne fakatau. Na’a ne totongi tipositi ‘a e $13,000 pea ke toki totongi faka’osi ‘a e $1,000 ‘a mui ange. ‘I he taimi ko eni na’e fakaha ‘e Manu ‘e ngaue ‘a hono mali ki he me’a fakapepa hono liliu ‘a e lesisita ‘o e me’alele pea fakafetu’utaki atu ‘i he taimi ‘e maau ai.

‘I he ‘aho 14 ‘Akosi 2025 na’e foki ai ‘a Seini kia Manu ke vakai ‘a e me’a fakapepa ki he liliu ‘o e me’alele ki hono hingoa. Na’a ne ‘ohovale ‘i he fakahoko ange ‘e he husepaniti ‘o Manu ‘oku ‘ikai lava ‘o liliu e ‘o’ona ‘o e me’alele he ‘oku kei ‘i ai ‘a e toenga mo’ua ‘i he Toloke Enterprise. Na’e te’eki fakaange eni ‘e Manu ki mu’a.

Na’e fetu’utaki ‘a Seini ki he Toloke Enterprise pea fakamahino mai mei ai ‘a e toenga no ‘oku fekau’aki mo e me’alele. Na’e fakaha ange ‘e Manu te ne totongi tapuni ‘a e toenga mo’ua ka na’e ‘ikai ke ne fakahoko eni. Na’e ngaue’aki ‘e Manu ‘a e $13,000 na’e totongi ange ‘e Vaifo’ou ke tipositi ‘aki ‘a e Toyota Ruminion. Na’e puke ‘e he Polisi ‘a e me’alele ko eni

‘I he taimi na’e hokohoko atu ‘a e tonounou ‘a Manu ke fakakakato ‘ene tafa’aki, na’e faifai pe pea ‘alu ‘a Vaifo’ou ‘o fakahoko ‘ene launga ki he Potungaue Polisi ‘i he ‘aho 2 Tisema 2025. ‘I he taimi na’e puke ai ‘e he kau polisi ‘a Manu ‘o faka’eke’eke, na’e fakaha ko e mo’oni ‘a e me’a kotoa: ko e peesi Facebook  ko e peesi pe ‘a’ana, na’a ne ‘ilo’i pe ‘oku kei ‘i ai ‘a e mo’ua ‘i he me’alele, na’e te’eki ke ne fakaha ‘a e toenga mo’ua kia Vaifo’ou pea na’a ne ngaue’aki ‘a e seniti ke tipositi ‘aki ‘a e me’alele ‘e taha.

‘I he ‘aho 13 ‘Epeleli 2026, na’e tali halaia ai ‘a Manu ‘i he fakamaau’anga lahi ki he hia ‘e taha ko e ma’u ‘a e pa’anga ‘i he founga kākᾱ.

Ko e Lau ‘a e Lao.

‘I he malumalu ‘o e kupu 164 ‘o e Lao ki he Ngaahi Hia Fakamaau’anga ‘a Tonga, ko e hia fakalao ia ke ma’u ha pa’anga pe koloa mei ha taha kehe ‘aki ‘a e founga kākᾱ. ‘Oku tatau ‘a e tautea pea mo ia ki he kaiha’a – a’u ki he ngaue popula ta’u ‘e 7.

‘Oku ‘ikai ko ha me’a fakasivile eni ‘i he vaha’a ‘o ha toko ua ka ko e me’a fakahia.

Ko e ‘Aofangatuku mo e Tala Tu’utu’uni ‘a e Fakamaau’anga

Na’e ‘uluaki fokotu’u atu ‘e he Kalauni ‘a e mahina ‘e 18 ke kamata mei ai, ‘a ia ko e to’o mai eni mei ha keisi ki mu’a ange – R v Moala – ko ha ongo mamahi na’a na mole fakafuofua ki he $88,000 ‘i ha fa’unga fakatau me’alele ‘i he Facebook pea na’e kamata ‘aki ‘a e mahina ‘e 20 ‘a e fakakaukau’i hono tautea. Na’e fakakikihi ‘a e Kalauni ‘oku si’isi’i ange ‘a e mamafa ‘a e keisi ‘a Manu.

Na’e fakakikihi heni ‘a e Taukapo ki he mahina ‘e 9, ‘aki ‘ene pehe ko e keisi ‘a Manu ‘oku fu’u si’i fau ia: ko e mamahi pe ‘e taha, fefakatau’aki pe ‘e taha, ‘ikai ‘i ai ha fa’ufa’u kākᾱ hokohoko, pea ‘i he iku’anga na’e ‘ikai faingata’ia ‘a e mamahi ‘i ha’a ne mole fakapa’anga.

Na’e loto tatau ‘a e ‘Eiki Fakamaau Lahi Fakataimi ko ‘Afeaki mo e fakamatala ‘a e Taukapo. Na’a ne vakai ko e mahina ‘e 9 ko e poini kamata’anga totonu ia. Na’e tali ‘e he ‘Eiki Fakamaau, neongo koia ‘a e ‘i ai ‘a e taumu’a kaka pea ‘i ai mo e ‘elemeniti ‘o e palani, ko e hia ko eni na’e ‘ikai ‘i ha tu’unga taukei, ‘ikai kau ki heni ha kau mamahi tokolahi, pea ko e me’alele na’e iku ‘o liliu pe ki he tokotaha na’a ne fakatau pea totongi mo e toenga mo’ua.

Ko e mafatukituki ‘o e faihia ko eni, ‘oku mafai ‘a e lao ki he tautea taupotu taha ‘a ia koe  ngaue popula ta’u ‘e 7, maumau’i ‘a e falala ‘a ia na’e falala ‘aki ‘e Manu ‘a ‘ene $13,000 ki he faka’iloa, fufuu’i ‘i he ‘ilo lelei pea tanaki ki ai mo ha palani si’i – na’e ‘ilo’i lelei ‘e Manu ‘a e toenga mo’ua pea ‘ikai ke ne fakaha ha me’a kia Vaifo’ou pea  ne ngaue’aki ‘a e seniti ki ha me’alele ‘e taha.

Ko e Ngaahi Makatu’unga Na’e Tukuhifo ‘aki ‘a e Tu’utu’uni

Na’e vave pea taimi lelei ‘aupito ‘a e tali halaia ‘a Manu ‘o ‘ikai mole ai e taimi ‘o e fakamaau’anga pea mo ha fiema’u ki he mamahi ke ne ‘omai ha fakamo’oni. Na’e ngaue lelei ‘aupito ‘a e faka’iloa mo e Polisi ‘aki ‘ene tala mo’oni ‘a e me’a kotoa ‘i he taimi na’e faka’eke’eke ai. Na’e totongi kakato ‘a e toenga mo’ua ki he Toloke Enterprise pea liliu ‘a e ‘o’ona ‘o e me’alele ki he mamahi. Na’e fakatomala mo’oni ‘a e faka’iloa pea ne kole fakamolemole ki he mamahi pea faile ai ‘e he mamahi ha tohi ‘o fakaha kuo ne fakamolemole’i ‘a e faka’iloa ki he fakamaau’anga. Na’e te’eki ha lekooti hia ‘a e faka’iloa. ‘Oku fakafalala ‘a e tauhi ‘o e ki’i fanau iiki ‘e toko tolu ‘i he faka’iloa – ‘e ‘i ai e nunu’a ki he famili ‘oka fakahu pilisone fakafokifa ‘a e faka’iloa. ‘Oku tu’unga lelei ‘a e faka’iloa ki ha ako pe tokoni fakalelei he ‘oku ne longomo’ui ‘i he siasi, si’isi’i ‘a e ngali ke toe fakahoko ha hia.

‘I he hili kotoa ‘a e ngaahi fakakaukaua ko eni, na’e holoki ai e tautea mei he ngaue popular mahina ‘e 9 ki he mahina ‘e 6.

Ko e ‘Uhinga na’e Toloi ai ‘a e Tautea?

Na’e fakangaue’i ‘e fakamaau’anga ‘a e ngaahi tefito’i tui mei he hopo mei he fakamaau’anga tangi – Mo’unga v R ‘i he 1998, ‘a ia na’e fokotu’u heni ‘a e ngaahi makatu’unga ‘e totonu ki ai ha toloi ‘o ha tautea. Na’e fiemalie ‘a e ‘Eiki Fakamaau ki he ngaahi poini ‘e fa: Ko e fuofua taimi eni ke fakahoko ai ‘e he faka’iloa ha hia, pea ‘oku ne ‘ulungaanga lelei pe pea mo’ui ‘aki ha mo’ui tauhi lao. ‘Oku ha ‘o ngali te ne ngaue’aki ‘a e faingamalie ke fakahoko ha fakalelei kiate ia – ‘oku si’isi’i ha  ngali te ne toe fakahoko ha hia, pea ‘oku ne ma’u ‘a e tu’u poupou ‘a hono siasi mo e famili. Neongo na’e taumu’a kaka ‘a e hia, ka na’e ‘ikai ‘i ha tu’unga taukei pe fakahoko fuoloa pea ko e maumau na’a ne fakahoko na’e ‘osi fai ‘ene fakalelei ki ai. Na’e ngaue lelei ia mo e Polisi pea ne tali ‘ene ngaue kovi mo e to nounou he talu ‘a e kamata ‘a e me’a ni. Na’e toe fakatokanga’i ‘e he fakamaau’anga ‘a e faingata’a ‘e hoko ki he ki’i fanau iiki ‘e toko tolu ‘a e faka’iloa ‘oka fakafokifa hano fakahu pilisone ia. Neongo na’e ‘ikai kau eni ‘i he ngaahi makatu’unga na’e fakakaukau’i ai e tautea toloi, ka ko e konga eni ‘o e fakatata na’e ha ki he fakamaau’anga.

Ko e Tu’utu’uni  mo e Tautea ‘a e Fakamaau’anga:

Na’e tautea ‘a Manu ki he ngaue popula mahina ‘e 6 kae toloi kakato ‘aki ‘a e ta’u ‘e 2. Na’e fiema’u ke ne sio ki he ‘Ofisa Polisi Malu’i ‘i loto he houa ‘e 24; fakakakato ‘a e houa ‘e 80 ngaue fakakomiuniti ‘i loto ‘i he mahina ‘e 12; fakakakato ha ako taukei ki he mo’ui ‘i loto ‘I he mahina ‘e 12 ‘o fakatatau ki he tataki ‘a e ‘Ofisa Polisi Malu’i pea mo e malu’i angalelei mahina ‘e 12. ‘Oka maumau’i ‘e he faka’iloa ha taha ‘o e ngaahi makatu’unga ni, ‘e to’o leva ‘a e tautea toloi pea pau ke ne ngaue’i kakato ‘a e mahina ‘e 6 ‘i Hu’atolitoli.

FAKAKALAUNI ‘O E MISS HEILALA 2026-2027 MO HONO NGAAHI FOAKI PALE

‘I he po Falaite, 3 Siulai 2026, na’e fakakalaunii ai ‘i he ‘Atele Indoor Stadium e Miss Heilala ‘a Tonga ki he 2026 – 2027 ‘a ia na’e ikuna ‘ehe Miss Lady Maria Australia – Silia Sitoafa Matelau, ta’u 23. ‘Oku ha’u ‘a Silia Matelau mei Fo’ui, Fahefa, Kolomotu’a, Kolovai, Niua Toputapu pea mo Neiafu, Vava’u, nofo ‘Amelika. Na’a ne ikuna ‘a e Tali Fehu’i lelei taha, Taleniti lelei taha, Tau’olunga lelei taha mo e Vala Kaukautahi lelei taha. 

Na’e ua ‘a e Miss Masani Connect Potungaue Takimamata – Tekifaiva Tu’itavke, tolu ‘a e Miss S&S USA – Lavalava ‘Esau, fa e Miss Tikaway Creations – Meleane Pulotufietau Brown pea nima e Miss Tonga Australia – Anitiveniana Talia’uli. 

Ko e ngaahi tafa’aki tefito ‘o e fe’auhi na’e ikuna ia ‘o anga peheni:

  1. Tali Fehu’i Lelei Taha – Miss Lady Maria Australia – Silia Sitoafa Matelau

Ua – Miss Vava’u Tourism – Siutaisa Funaki

Tolu – Miss Masani Connect Ministry of Tourism – Tekifaiva ‘i Hakau Tu’itavake

  1. Taleniti Lelei Taha – Miss Lady Maria Tonga Australia – Silia Sitoafa Matelau

Ua – Miss Masani Connect Ministry of Tourism – Tekifaiva ‘i Hakau Tu’itavake

Tolu – Miss S&S  USA – Lavalava He Kakala Rigel Hedar Tu’I’onetoa ‘Esau

  1. Tau’olunga Lelei Taha – Miss Lady Maria Tonga Australia – Silia Sitoafa Matelau

Ua – Miss S&S USA – Lavalava He Kakala Rigel Hedar Tu’I’onetoa ‘Esau

Tolu – Miss Masani Connect Ministry of Tourism – Tekifaiva ‘i Hakau Tu’itavake

  1. Teunga Matatahi Lelei Taha – Miss Lady Maria Tonga Australia – Silia Sitoafa Matelau

Ua – Miss Masani Connect Ministry of Tourism – Tekifaiva ‘i Hakau Tu’itavake

Tolu – Miss S&S USA – Lavalava He Kakala Rigel Hedar Tu’I’onetoa ‘Esau

  1. Tufungamea’a Fakafonua Lelei Taha – Miss Tikaway Creations – Meleane Pulotufietau Brown

Ua – Miss Lady Maria Tonga Australia – Silia Sitoafa Matelau

Tolu – Miss Masani Connect – Tekifaiva ‘i Hakau Tu’itavake

Ngaahi Pale Makehe na’e fakamaau’i:

  • ‘Ulungaanga Manakoa – Miss ‘Eua Tourism – Petiola Samantha Tongisia Pola Jr Siua Masila
  • Misi Matamata Lelei ‘i he Faitaa – Miss ‘Anana USA – Rachael Riann Reed
  • Misi Takimamata – Miss Tali ki Fisi – Mele Kafo’atu Vilingia Ma’afu
  • Teunga Tau’olunga Lelei Taha – Miss Masani Connect Potungaue Takimamata – Tekifaiva ‘i Hakau Tu’itavake
  • Misi Manakoa Taha / Misi ‘Initaneti – Miss ‘Anana USA – Rachael Riann Reed
  • Teunga Polo Lelei Taha – Misi Tali ki Fisi – Mele Kafo’atu Vilingia Ma’afu

Kuo laka hake ‘i he ta’u ‘e 30 ‘a e poupou e Miss Lady Maria ki he Fili Misi Heilala ‘a Tonga pea ko e fuofua taimi eni ke ma’u ai ‘e he Misi Lady Maria Australia Tonga ‘a e Fili Misi Heilala. ‘E fakafofonga’i ‘e Silia Sitoafa Matelau ‘a Tonga ‘i he ngaahi ngaue faekau’aki kotoa pe ‘oku angamaheni ki he Miss Heilala ‘o kau ki ai hono fakafofonga’i ‘a Tonga ni ‘i he fe’auhi Fili Misi ‘o e ‘Out Motu Pasifiki. ‘Oku fakafuofua ‘e toko fakahoko ‘a e fe’auhi koia ki 2027.