‘Oku fehu‘i ‘e he kakai ‘o e fonua pe ko e hā nai ‘a e ‘uhinga ne fakamoleki ai ‘e he Tonga Power Ltd ha fu‘u pa‘anga ‘e $12 miliona ki he fakatau mai ‘o e smart meter, kae hili ko ia, ‘oku ‘ikai ke lava ia ‘o ngāue lelei pea ngāue ke tonu. ‘Oku kei hala pē ‘a e anga ‘o ‘enau lau ‘a e mita, ‘o hala ai ‘a e totongi ‘uhila ki he ngaahi ‘api ‘o e kakai ‘o e fonua, pea ‘oku hoko ia ko e mole lahi ki he kakai ‘o e fonua.
Ko e toe me‘a ‘e taha ‘oku fehu‘i ‘e he kakai, pe ko e hā ‘uhinga ‘oku tau ‘omai ai ‘a e fo‘i software mamafa pehē fau ke ngāue‘aki ‘e he TPL, ‘o totongi ai ‘a e fu‘u pa‘anga lahi faka‘ulia ki ai, ‘a ia ko e lau kilu ‘oku mole ‘i he ta‘u kotoa pē. Ko e hā ke tau totongi atu ai ha fu‘u pa‘anga lahi pehē fau, kae hili ko ia, na‘e mei lava pē ‘e he kakai ‘i Tonga ni ‘o fa‘u ‘a e ngaahi software ‘oku lelei ange ‘i he me‘a ‘oku fakatau mai mei muli´, pea toe ma‘ama‘a ange?
Ko e potungāue pē eni ‘e taha ‘i he ngaahi kautaha pisini kotoa pē ‘a e pule‘anga ‘i Tonga ni´ ‘oku vahenga lahi taha. Ko e vahe ‘a e tokotaha mā‘olunga taha ‘i mu‘a (CEO) ko e $170,000.00 ‘i he ta‘u, pea ko e hoko hake ki he tafa‘aki fakapa‘angá na‘e ‘i he $130,000.00. ‘Oku ‘ikai ke lau ai ‘a e ngaahi monū‘ia kehe ‘o a‘u ki he me‘alele, fale, telefoni, kai, folau, totongi ‘o e ako ‘a e fānau ‘i he ‘univesiti, totongi mo malu’i (insurance), pea mo e totongi tute (tax) fakatau, na’e kakato kotoa ia.
‘Oku ‘i ai ‘a e fu‘u ngāue lahi mo e ngaahi fokotu‘utu‘u ngāue ‘a e kautaha ko ‘eni ‘oku totonu ke fai ha ngāue fakavavevave ki ai ke liliu pea fetongi. He kapau ‘e ‘ikai, ko e mole lahi mo‘oni ‘e hoko ki he kautaha ni, pea ‘e iku ia ke toe mamafa ange ai ‘a e totongi ‘uhila ‘a e kakai´.




