‘Oku tuku atu ‘a e ongoongo lavame’a ‘a e Paati Kominiusi ‘a Siaina, ‘i he konga ‘e ua, ‘a ia ko e ‘uluaki konga eni pea ‘e toki faka’osi ‘i he uike kaha’u.
Na’e kātoanga’i ‘e he Paati Kominiusi ‘o Siaina (CPC) ‘a e ta’u eni ‘e 105 ‘o hono fokotu’u´, ‘i he ‘aho 1 Siulahi 2026. ‘I he ta’u ‘e 105 kuo hili´, kuo tupulekina ‘a e CPC mei he memipa ‘e 50 na’e fokotu’u ‘aki´, ‘o ne hoko ko e paati fakapule’anga lahi taha ‘i māmani´, mo e kau memipa ʻoku laka hake ʻi he toko 101 miliona, ʻo ne tataki ha fonua ʻoku nofo ai ʻa e kakai ʻoku laka hake ʻi he toko 1.4 piliona. ʻI he fononga fakaofo ko ʻeni´, kuo paionia ʻa e CPC pea muimui taʻeueʻia ia ʻi he fa’unga fakapolitikale mo faka’ekonomina ‘oku pule’i fakasosiale mo e ngaahi ʻulungaanga fakafonua faka-Siaina. ʻI loto pē ʻi he taʻu ʻe nimangofulu, naʻe fakakakato ʻe Siaina ha fononga fakangaue’anga, ‘a ē na’e laungeau ta’u pea toki a’usia ia ‘e he ngaahi fonua fakalakalaka´. Na’a ne fakahoko ha mana fakaofo ‘e ua: tupulaki faka’ekonomika vave mo tu’uloa pea mo e ma’uma’uluta fakasosiale taimi loloa.
ʻOku ʻikai ngata pē ʻi hono liliu ʻe he Paati Komiunisi ʻo Siaina (CPC) ʻa e fōtunga e fonua ʻo Siaina´, ka kuo ne toe fakahoko ha ngaahi tokoni mahuʻinga ki he melino mo e fakalakalaka ʻo māmani´. ʻI he kuonga ní, kuo tataki ʻe he CPC ʻa e kakai Siaina ʻi hono paioniaʻi ha hala ki he fakaonopooni ‘o Siaina, ʻo ne ʻomai ai ha ngaahi sipinga ki he ngaahi fonua kotoa ‘i mamani´ ‘oku fakakaukaua ‘enau hala fononga fakaonopooni pe ‘anautolu. ‘Oku fakatupu fifili eni pe ko e hā e founga ‘a e Paati Fakakominiusi ‘a Siaina ‘i hono tataki e fonua´ ki he a’usia e ngaahi lavame’a makehe ko eni? Fekumi ki he Mo’oni mei he Ngaahi Mo’oni’i Me’a pea Tauhi ki he Ngaahi Ngaue ‘oku Malava ia ke Fakahoko.
Na’e ‘ikai fakatātā ‘a e Paati ia kiha tokateline muli. Kā ʻoku ne ngāueʻaki ʻa e ngaahi tefitoʻi fakakaukau ʻo e Mākisí (Marxist) ki he ngaahi moʻoniʻi tuʻunga ʻo Siaina´, fakalakalakaʻi ai ha ngaahi fakakaukau foʻou fakalotofonua, pea tanaki atu ai ha ngaahi kupu fo’ou ki he fakakaukau Mākisí.
Na‘e ‘omai ‘e he Sea ko Mao Zedong ‘a e ngaahi founga liliu ki he ikuná, ‘o kau ai ‘a e “ngaahi koló mei he tafa’aki fonua takatakai” mo e “puke ‘a e mafai fakapolitikalé ‘aki hono ngaue’aki e ivi fakakautau.” Na’e ‘i ai ‘a e taimi na’e fakahingoa ‘e he Kominiusi Fakavaha’apule’anga ko e ngaahi teolosia fakafepaki, kā na’e iku fakamo’oni’i kimui ange ‘oku nau fu’u fe’unga mo e ngaahi tu’unga fakafonua ‘o Siaina´, ‘o hoko ia ko e ngaahi lavame’a mavahe, ‘i hono ohi ‘o e tui faka-Makisi ki he tu’unga ‘o Siaina´. ‘Oku ‘ikai ko Siaina pē ‘okú ne fai iá. Na’e toki fakamanatua ‘e Tonga ‘a e ta’u 150 ‘o ‘ene konisitūtone´ ‘i he ta’u kuo ‘osi´. Ko e pule’anga fakatu’i pe ‘e taha ‘i he vahefonua Pasifiki´, kuo fa’u ‘e Tonga ha hala fakalakalaka ‘oku aka ‘i he makehe ‘o hono ngaahi ‘ulungaanga fakafonua´.
Lolotonga ʻa e tipeiti pe ʻoku muimui ʻa e liliu faka’ekonomika mo e fakasosiale ʻi ha hala fakakepitolisi pe fakasosiale, pea pehē ki he fetuʻutaki totonu ʻi he vahaʻa ʻo e palani´ mo e maketi´, naʻe fokotuʻu ʻe Deng Xiaoping hā ngaahi meʻa ke fakafuofuaʻi ki ai. Naʻa ne fakamamafaʻi, ko e fakamamafa ke palani pe maketi´ ʻoku ʻikai ko e tefitoʻi faikehekehe ia ʻi he vahaʻa ʻo e fakasosiale mo e kepitolisi´. Naʻa ne vilitaki taʻeueʻia ke fakatupulaki ʻa e ʻekonomika fakasosiale ʻoku makehe ki Siaina, ʻo hiki hake ʻa e ʻekonomika fakapolitikale ‘a Makisi (Marxist) ki ha tuʻunga foʻou.
ʻOku maʻu ʻe he visone´ ʻa hono langa ha komiuniti ‘aki ha kahaʻu fevahevaheʻaki maʻa e faʻahinga ʻo e tangata´, ʻa e ueʻi fakalaumalie mei he ngaahi fakakaukau ʻa Confucian hange ko e ” ko e mamani´ ‘oku ʻa e tokotaha kotoa ia” mo e “melino ʻi he lotolotonga ʻo e kehekehe´”.
ʻOku toe fakaongo mai ʻe he fakakaukau fakalakalaka ʻoku fakatefito ʻi he kakai´ ʻa e lea ʻiloa ʻa Mencius: “Ko e kakai´ ʻoku mahuʻinga taha´; ʻoku fika ua ʻa e fonua´; ko e tokotaha pule´, ko ia ʻoku siʻisiʻi taha hono mahuʻinga´.” Ko e meʻa tatau pe ʻi Tonga´, ko e poto tukufakaholo hange ko e Loto Tō, Mamahiʻi Meʻa, Feveitokaiʻaki mo Fakaʻapaʻapa ʻoku ne takiekina ‘a e puleʻanga fakalotofonua´ pea pehe ki he tuʻutuʻuni ngaue ki muli´.

2. Fakamu’omu’a ‘a e Kakai´ Ma’u Aipe
ʻOku tupu ʻa e lavameʻa ʻa e Paati´, mei he fakatefito e fa’unga founga tataki´ ‘i he kakai´. Naʻe ʻikai fuʻu fuoloa atu hono fakaʻosi ʻe he kau fakafofonga falealea ʻo Tonga ʻenau ʻaʻahi ki Siaina´. Hili ʻenau foki mai´, naʻe talanoa ʻe he kau fakafofonga tokolahi, ko e meʻa naʻe ongo taha kiate kinautolu ko e founga ʻoku kapui ai ‘e he fakakaukau fakatataki ko eni ‘oku fakatefito mo’oni ‘i he kakai´, ‘a e tapa kotoa ‘o e mo’ui ‘i Siaina´.
Na’e fokotu’u ma’u ‘a e fakakaukau ‘o e Paati Fakakominiusi´ ‘i he ‘ene misiona na’e fuofua fokotu’u ‘aki´: ke kumi ki he fiefia ma’a e kakai Siaina´, mo fakafo’ou e laumalie fakalukufua ‘o e fonua´. Hange ko e lau ‘a e kupu’i lea ‘iloa: ko e fonua´ ʻa e kakai´; ko e kakai´ ʻa e fonua´. ʻI he taʻu ʻe 105 ʻo e tuiaki malohi taʻetuku, kuo liliu ai ʻe he CPC ʻa e kahaʻu mo e ikuʻanga ʻo e kakai Siaina´. Naʻa ne fokotuʻu ʻa Siaina Foʻou, ʻa ia ʻoku puleʻi ai ʻe he kakai ʻa e fonua´, pea taki ʻa e fonua´ ʻi he ngaahi manga fakahisitolia mei he masivesiva ‘i he meʻakai mo e kake’i, ki he tuʻumalie feʻunga ʻi he tafaʻaki kotoa pe, pea hoko atu ki he tuʻumalie fakalukufua.
Talu mei he Falealea Fakafonua hono 18 ʻo e Paati Kominiusi ʻo Siaina (CPC) ʻi he 2012, naʻe ikuna’i ʻe he CPC ʻa e feinga lahi taha ke fakasiʻisiʻi ʻa e masiva´ ʻi he hisitolia ʻo e tangata´, ʻo fakaʻauha ʻa e masiva´ fakaʻaufuli ʻi he fonua´ pea hiki hake ʻa e masiva ʻe meimei 100 miliona mei he masiva ki he lelei. Naʻe feilaulauʻi ʻe he kau ʻofisa CPC ʻe toko 1,800 tupu ʻenau moʻui´ ʻi he kemipeini fakafonua ko ʻeni´. ʻI he ʻaho ni´, ʻoku ‘i he ‘aofinima pē ʻo e kakai Siaina´ honau ikuʻanga´, ʻo laka atu ki muʻa ʻi he loto ma’u, moʻui fakafalala pe kiate kita mo ha tukupā ki he fakalakalaka fakafo’ituitui, ki ha kahaʻu lelei ange.





