Tokoni ‘a Siapani moe ADB ki hono Fokotu’u Ae Fuofua Senita ke Tokangaeikina ‘e Toulekeleka ‘I Tonga

Date:

- Advertisement -

HOUMA, TONGATAPU- I he efiafi Pulelulu 15 ʻo Siulai, na’e  fakahoko ‘a e ouau tanu pou I he kekele o Vaea ‘I Houma ke faka’ilongai aki a e kamata ‘a hono langa ‘o e fuofua senita tokangaekina ‘o e kau toulekeleka ‘I Tonga.  Ko e senita foki koeni koe taha pe ‘eni ‘o e senita e 4 ke fokotu’u ‘I Tonga ni ‘o fakataumu’a ki hono tokangaekina ‘a e kau toulekeleka.

Ko e fokotu’u foki e ngaahi Senita koeni, ‘oku fokotu’u ihe malumalu ‘o e  Poloseki Integrated Aged Care Facility ʻoku feʻunga hono mahuʻinga mo e US$16 miliona (tatau mo e TOP$38 miliona nai), pea ʻoku fakapaʻanga fakataha ia ʻe he Pangikē Fakalakalaka ʻEsia (ADB) mo e Puleʻanga Siapani.

Ko e taumuʻa ʻo e poloseki ke fakaivia ʻa e polokalama maluʻi fakasosiale ʻa Tonga pea mo fakaleleiʻi ʻa e lelei ʻo e ngaahi tokoni mo e tauhi ʻoku ʻoatu ki he toulekeleka I hotau fonua.

Naʻe tataki foki ‘a e ouau koeni ‘aki ha tapuaki moe tokoni fakalaumalie meihe faifekau Taufahema Maumau moe kau hiva meihe Siasi Uesiliana ‘o Houma.  Koe ouau koe ni na’e fakaafei a e Eiki Sea oe Falealea koe Nopele ‘o ene Afio, Lord Vaea.  Neongo pe na’e ikai fakakoloa ‘e eiki Nopele Lord Vaea ‘ae tanupou, na’e me’a mai hono fakafofonga, ko Eiki ʻAtuamuʻa Vaea, ‘I he hili ‘o e fakakoloa ‘o e aho na’e me’a ‘a Eiki Atuamu’a Vaea ʻa ʻene houngaʻia ʻi he poupou ʻa e ADB mo e Puleʻanga Siapani ki he poloseki ni.

Naʻe pehē ʻe he Pule ʻo e Poloseki Integrated Aged Care (IAC), Manu Manuofetoa, ko e senitā tokangaekina ʻo Houma ko e ʻuluaki poloseki sivi (pilot project), pea ʻe hoko atu ai hono langa ʻo ha ngaahi senitā ʻe tolu kehe ʻi Tongatapu mo Vavaʻu, ʻa ia ʻe ua ʻi Tongatapu pea taha ʻi Vavaʻu.

Naʻá ne toe fakamatala ko e ngaahi senitā ko ʻení ʻe lava ke nau ʻoatu ha ngaahi tokoni hangē ko e tokoni fakaakeake (rehabilitation), ngaahi polokalama fakasosiale, pea mo e ngaahi tokoni ʻoku fakahoko mei ʻapi ki he toulekeleka.

Naʻe pehē foki ʻe he Pule ‘o e Poloseki, Manu Manuofetoa ko e senitā ʻo Houma ʻe hoko ko ha senitā mahuʻinga ki he kakai ʻo Houma pea pehē ki he vahenga hihifo ʻo Tongatapu.

Ko e poloseki ni naʻe fokotuʻutuʻu hono tisaini pea mo hono tokangaʻi ʻe he kautaha iTS Pacific Ltd, pea ʻoku fakahoko hono langa ʻe he ʻOfa Construction Services.

Naʻe pehē ʻe he ʻAmapasitoa ʻo Siapani ki Tonga, H.E. Inagaki Hisao:

“ʻE hokohoko atu pē ʻa Siapani ʻi hono vahevahe ʻa ʻene ngaahi taukei, mo e poto ‘e aonga ki h hono tauhi ‘a e Tonga ke ma’uma’uluta pea mo kumi ha ngaahi founga foʻou ke poupouʻi ʻa e moʻui malu mo e moʻui tauʻatāina ʻa e kau toulekleka. ʻOku ou fiefia lahi ʻi he lava ʻa Siapani ke tokoni ki he ngāue mahuʻinga ko ʻení ʻo fakafou ʻi he Japan Fund for Prosperous and Resilient Asia and the Pacific.”

Naʻe pehē ʻe he ʻOfisa Pule Leʻoleʻo ʻo e Potungāue Paʻanga, ʻAivi Fakahua, ʻa ia naʻá ne fakafofongaʻi ʻa e ADB, ʻoku toe lahi ange ʻa e ngaahi pole ʻoku fehangahangai mo e founga tukufakaholo ʻo hono tauhi ʻo e kau toulekleka koeʻuhí ko e hiki ʻa e kakai ki muli pea mo e liliu ʻi he faʻunga ʻo e ngaahi fāmili.

Naʻá ne pehē ʻi he taʻu 2022, naʻe fakafuofua ki he peseti ʻe 9 ʻo e kakai Tonga naʻe taʻu 60 pe lahi ange, pea ʻoku ʻamanaki ke toe hiki ʻa e fika ko iá ki he peseti ʻe 13 ʻi he taʻu 2050.

Naʻá ne toe pehē:

“Ki he ADB, ʻoku fakahaaʻi ʻe he Poloseki Integrated Aged Care ʻa e tukupā lke tokoni ki hono langa ʻo ha ngaahi sosaieti ʻoku kau fakataha ai ʻa e kakai kotoa pē, ʻoku mālohi mo lava ʻo matuʻuaki ʻa e ngaahi faingataʻa, pea ʻe lava ai ke moʻui ʻa e kakai kotoa ʻi he ngeia mei heʻenau kei siʻi ʻo aʻu ki heʻenau motuʻa.”

Naʻe kau ʻi he kau fakaafe makehe ʻa e Minisitā ki he Ngaahi Ngāue Fakalotofonua, Hon. Fane Fotu Fituafe, Palemia Leʻoleʻo Hon. Dr. Viliami Latu, kau ʻofisa pule ʻo e ngaahi potungāue ʻa e Puleʻanga, kau fakafofonga fakapolitikale mei muli, pea mo e niihi e  fakafofonga NGO.

Ko e senitā tokangaekina ko ʻeni koe fuofua senita pehe  eni ke fokotu’u ‘I Tonga ni.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Share post:

spot_img
spot_img
spot_img

Popular news

More like this
Related

COUNTERFEIT $100 PA’ANGA BANKNOTES IN CIRCULATION

Public Notice: Public Warning on COUNTERFEIT $100 PA’ANGA BANKNOTES...

$100- TO E ‘ASI E PAANGA LOI I TONGA

Fakatokanga ʻa e Pangikē Pule: Kei Tufaki Holo ʻa...

VACCINATION TRAINING FOR TONGAN NURSES

Tonga Launches First-Ever Nurse Vaccinator Training Pathway MINISTRY OF HEALTH,...

FAKAOLA ‘O E POLOSEKI TAPANEKALE ‘a e Potungaue MOI

Foaki ʻa e Ngaahi Ki ki he Fale Foʻou...